Bối cảnh và mục tiêu của dự thảo

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến công chúng về dự thảo Thông tư kế toán dành cho thị trường tài sản mã hóa, nhằm lấp đầy khoảng trống pháp lý và chuẩn hoá báo cáo tài chính từ năm tài chính 2026.

Nhằm thực hiện Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ, dự thảo đặt ra khung pháp lý cho giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa, một loại tài sản số mới, phức tạp và đang phát triển nhanh chóng tại Việt Nam.

Nội dung chính của dự thảo Thông tư

Dự thảo dự kiến có hiệu lực từ năm tài chính 2026 và áp dụng cho ba nhóm đối tượng chính: các tổ chức cung cấp dịch vụ thị trường, các doanh nghiệp tự doanh tài sản mã hóa và các tổ chức phát hành tài sản mã hóa. Nội dung trọng tâm bao gồm:

• Xác định bản chất kế toán của tài sản mã hóa – không phải tiền, không phải chứng khoán, không phải tài sản tài chính truyền thống.
• Phân loại tài sản mã hóa vào nhóm “tài sản đầu tư phi tài chính”, tạo cơ sở cho việc lựa chọn chuẩn mực kế toán phù hợp.
• Tham chiếu chuẩn mực kế toán Việt Nam (Thông tư 99/2025/TT-BTC) và có chọn lọc các chuẩn mực quốc tế như IFRS.

Khung pháp lý nền tảng

Dự thảo được xây dựng dựa trên Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Luật Kế toán đã sửa đổi và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, do Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán chịu trách nhiệm soạn thảo.

Phân loại kế toán theo nhóm tham gia thị trường

1. Tổ chức cung cấp dịch vụ (sàn giao dịch, lưu ký, nền tảng phát hành)

Áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp, yêu cầu tách biệt hoàn toàn tài sản mã hóa của khách hàng khỏi tài sản của doanh nghiệp, đồng thời mở sổ chi tiết cho từng khách hàng.

2. Hoạt động tự doanh tài sản mã hóa

Hạch toán tương tự như kinh doanh chứng khoán, bao gồm việc trích lập dự phòng rủi ro và ghi nhận doanh thu từ dịch vụ lưu ký, quản lý, chuyển giao.

3. Tổ chức phát hành tài sản mã hóa

Thu tiền phát hành được ghi nhận như vay vốn, không tính là vốn chủ sở hữu hay doanh thu ngay lập tức, giúp phản ánh đúng bản chất giao dịch.

4. Nhà đầu tư tổ chức trong nước

Hạch toán theo nguyên tắc đầu tư tài chính, phân loại tài khoản và phương pháp ghi nhận tùy thuộc vào mục đích và thời gian nắm giữ.

Thủ tục rút gọn và tác động thực tiễn

Để đáp ứng yêu cầu cấp bách của giai đoạn thí điểm, Bộ Tài chính áp dụng quy trình rút gọn, không tạo ra thêm gánh nặng hành chính hay nghĩa vụ nhân sự mới cho các cơ quan quản lý.

Thông tư không quy định chế độ kiểm toán riêng; các tổ chức vẫn tuân thủ Luật Kiểm toán độc lập hiện hành và thực hiện kiểm toán nếu thuộc đối tượng bắt buộc.

Triển vọng và kết luận

Với việc dự thảo Thông tư dự kiến có hiệu lực từ năm tài chính 2026, Việt Nam sẽ có một khung kế toán thống nhất, minh bạch cho thị trường tài sản mã hóa. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng thể chế pháp lý vững chắc, giảm rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp và tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của thị trường trong các giai đoạn tiếp theo.

Đọc thêm các phân tích chi tiết về ảnh hưởng của Thông tư đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư, hoặc tham gia đóng góp ý kiến qua kênh chính thức của Bộ Tài chính.