Nội dung chính
Ngành năng lượng Việt Nam đứng trước bước ngoặt xanh
Giữa yêu cầu tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, ngành năng lượng đang chuyển mình mạnh mẽ để đáp ứng cả hai mục tiêu.
Chiều ngày 15/1/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công thương tổ chức Diễn đàn khoa học về xúc tiến đầu tư và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực năng lượng. Diễn đàn do Viện trưởng Nguyễn Văn Hội chủ trì, quy tụ các chuyên gia trong và ngoài nước, đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.
Tăng trưởng kinh tế gắn với cam kết môi trường dài hạn
Nội dung diễn đàn tập trung vào ba trụ cột chính: điều phối năng lượng bằng trí tuệ nhân tạo (AI), hiện đại hoá lưới điện, và chuyển giao công nghệ điện hạt nhân. Ngoài ra, các mô hình đầu tư trong chuyển dịch xanh và tổng quan ngành năng lượng Việt Nam cũng được thảo luận sâu.
TS Trịnh Quốc Vinh, Ủy viên Hội đồng khoa học Viện, nhấn mạnh rằng giai đoạn 2024‑2025 là thời kỳ chuyển dịch “từ lập quy hoạch sang quản trị thực thi”. Quy hoạch điện VIII và Kế hoạch thực hiện đi kèm tạo ra một khung pháp lý chưa từng có, đòi hỏi tối ưu chi phí hệ thống trong bối cảnh giá nhiên liệu toàn cầu biến động mạnh và áp lực tài chính lên các doanh nghiệp điện lực.
Đáng chú ý, tài chính của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã có dấu hiệu phục hồi trong năm 2024 khi báo lãi trở lại, tạo nền tảng vững chắc cho các dự án năng lượng quy mô lớn.
Quy hoạch điện VIII: Các trụ cột năng lượng xanh
Theo Quy hoạch điện VIII, các nguồn năng lượng mới sẽ trở thành trụ cột: điện khí LNG, điện gió, thủy điện tích năng và điện mặt trời mái nhà. Đồng thời, lộ trình loại bỏ hoàn toàn điện than vào năm 2050 được đặt ra, đồng thời phát triển hydro xanh, hydrogen xanh, amoniac xanh và tái khởi động chương trình điện hạt nhân sau năm 2035 để bảo đảm nguồn điện sạch và ổn định.
Ba kết quả nổi bật từ diễn đàn
Sau hơn 3 giờ thảo luận, diễn đàn đã đưa ra ba kết quả trọng yếu:
- Nhận thức và lý luận mới: Các nhà khoa học cung cấp góc nhìn sâu sắc về xu hướng công nghệ năng lượng, nhấn mạnh chuyển giao công nghệ không phải là một chiều mà là quá trình hợp tác, nghiên cứu và nội địa hoá.
- Thực tiễn và thị trường: Doanh nghiệp và nhà đầu tư chỉ ra các “điểm nghẽn” về thủ tục, cơ chế giá và huy động vốn, tạo cơ sở cho cơ quan quản lý điều chỉnh chính sách phù hợp hơn.
- Kết nối ba nhà: Sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp được xem là chìa khóa để các chính sách thực sự đi vào cuộc sống và thúc đẩy đầu tư.
Kết luận và định hướng tương lai
TS Trịnh Quốc Vinh kết luận, ngành năng lượng Việt Nam đang có “vận hội” lớn để hiện đại hoá, xanh hoá và bền vững. Để hiện thực hoá mục tiêu, cần:
- Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các dự án trọng điểm.
- Củng cố tài chính doanh nghiệp điện lực.
- Đầu tư mạnh vào khoa học‑công nghệ, đặc biệt là AI, lưu trữ năng lượng và công nghệ hạt nhân.
Khi ba yếu tố trên hội tụ, an ninh năng lượng sẽ song hành bền vững với tăng trưởng kinh tế và các cam kết môi trường dài hạn.
Lê An