Nội dung chính
Chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối” – một bước ngoặt trong chính sách Mỹ ở Mỹ Latinh
Vào ngày 3/1, lực lượng đặc nhiệm Delta Force cùng hơn 150 máy bay đã thực hiện một cuộc đột kích chớp nhoáng tại Caracas, bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và đưa ông lên tàu sân bay USS Iwo Jima.
Chiến dịch, do Nhà Trắng đặt tên “Quyết tâm tuyệt đối”, kéo dài chưa đầy 30 phút, vô hiệu hoá hệ thống phòng không Venezuela và đưa Maduro về New York để xét xử các cáo buộc liên quan đến ma túy và vũ khí. Mặc dù thời gian ngắn, nhưng hậu quả chiến lược lại sâu rộng, phản ánh ba mục tiêu cốt lõi của Washington.
Mục tiêu kinh tế: Kiểm soát nguồn dầu mỏ khổng lồ
Theo TASS, Venezuela sở hữu khoảng 303 tỷ thùng dầu – chiếm gần 18 % trữ lượng toàn cầu – nhưng sản lượng hiện chỉ khoảng 860.000‑1 triệu thùng/ngày do quản lý yếu kém và các lệnh trừng phạt. Việc phong tỏa các tàu dầu và áp dụng sức mạnh quân sự là cách nhanh chóng để Mỹ buộc Caracas nhượng bộ, mở đường cho các công ty dầu Mỹ tiếp cận nguồn tài nguyên này.
Nhà kinh tế Neil Shearing (Oxford) nhấn mạnh, dù việc tái thiết hạ tầng sẽ mất nhiều năm, việc kiểm soát dầu Venezuela giúp Mỹ giảm phụ thuộc nhập khẩu, tăng doanh thu từ thuế và ngăn chặn sự ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga – những đối thủ truyền thống trong lĩnh vực năng lượng.
Chuyên gia năng lượng Paasha Mahdavi (University of California) lưu ý rằng dầu Venezuela là “dầu bẩn”, yêu cầu công nghệ tinh chế cao và chi phí đầu tư lớn, khiến lợi nhuận ngắn hạn không quá cao, nhưng dài hạn lại là “cây sầu” chiến lược cho Washington.
Mục tiêu quân sự: Khẳng định sức mạnh và thiết lập tiền lệ
Chiến dịch đã triển khai các máy bay F‑22, F‑35, UAV Reaper và trực thăng đặc nhiệm, đồng thời vô hiệu hoá toàn bộ hệ thống phòng không Venezuela trong vòng vài phút – theo Aviationist. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine mô tả đây là “điều hành quân sự không gây thương vong cho binh sĩ Mỹ”, một ví dụ điển hình của “chiến tranh không người”.
Mick Ryan, cựu thiếu tướng Australia, cho rằng việc duy trì hạm đội lớn ở Caribbean là “cây gậy” để ép chính quyền Venezuela hợp tác, đồng thời phá vỡ mạng lưới buôn lậu ma túy. Theo ông, đây là chiến dịch lớn nhất của Mỹ ở Mỹ Latinh kể từ cuộc xâm lược Panama 1989.
Mục tiêu chính trị địa chiến lược: Xây dựng di sản và phục vụ nội bộ
Trước bầu cử trung hạn tháng 11 năm 2026, Trump cần “chiến thắng chớp nhoáng” để làm dấy lên cảm xúc bảo vệ biên giới và chống ma túy. Jim Marckwardt, cựu trung tá quân đội và hiện là giảng viên Johns Hopkins, phân tích rằng chiến dịch cũng là cơ hội để Trump “đóng gói” một di sản ngoại giao pháo hạm, giảm bớt áp lực từ các vụ tranh cãi như Ukraine và Gaza.
Nhà nghiên cứu Maurício Santoro (Universidade Federal do Rio de Janeiro) nhận định đây là bước quay lại “ngoại giao pháo hạm” – khái niệm được Guardian định nghĩa là sử dụng sức mạnh hải quân để gây áp lực chính trị mà không cần chiến tranh thực sự.
Chiến lược “An ninh Quốc gia mới” của Trump (được công bố tháng 12/2025) tái khẳng định trọng tâm vào Tây Bán cầu, coi khu vực này là “sân sau” truyền thống của Hoa Kỳ. Việc kiểm soát Venezuela đáp ứng ngay lập tức mục tiêu này.
Kết luận: Hậu quả và triển vọng
Giới quan sát quốc tế đồng ý rằng ba yếu tố – dầu mỏ, sức mạnh quân sự, và quyền lực chính trị – đã hòa quyện tạo nên một chiến dịch vừa thành công về mặt chiến thuật, nhưng đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về luật pháp quốc tế, ổn định khu vực và chi phí dài hạn.
Cho dù mục tiêu thực sự của Washington là gì, đột kích Venezuela đã mở ra một chương mới trong quan hệ Mỹ‑Caracas và làm tăng độ bất ổn của toàn bộ khu vực Mỹ Latinh.